Marksist teoride bir “altyapı”, “üst yapı” meselesi vardır. Altyapı üst yapıyı belirler, şekillendirir, altyapı etkin, üst yapı edilgindir. Üst yapı, altyapıdan bağımsız ve bağlantısız değildir, olamaz. Marksizm’e göre altyapıyı ekonomi, üstyapıyı politika vs. oluşturur.

Sosyolojik açıdan ise altyapıyı toplum ve onun kültürü, özellikleri oluşturur. Siyaset, ekonomi, sanat, müzik vs ona göre şekil alır.

Jakobenizm Tutmadı

Türkiye’de birileri bir zaman oturup Türk toplumunun geleceğine matuf bazı kararlar aldılar. Toplumu ve onun kültürünü, ekonomisini, politikasını, sanatını batı tarzında, tepeden inme yöntemlerle yeniden yapılandırmaya çalıştılar. Bunda epeyce de başarılı oldular, ama bu tepeden inmeci, dikte edici, zoraki değişim toplumdan ciddi direnç gördü ve tam oldu-oluyor, derken; toplum kültüre, sanata, siyasete, devlete kendi rengini vermeye ve toplumu dönüştürme projelerini boşa çıkarmaya başladı.

Halkı "Malzeme" Olarak Gördüler

Türk toplumunu batı formunda dönüştürmek ve kendi dinine, diline, kültürüne, örfüne, tarihine yabancı kılmak isteyenler ne Marksizm’in, ne sosyolojinin kabul edeceği farklı bir yönteme başvurdular. Üst yapıyı topluma ve toplumun temel özelliklerine göre oluşturmaya çalışmak yerine, tamamen “mühendislik işi” planlar projeler çizdiler ve hem üst yapıyı, hem de toplumu kökten değiştirmeyi amaçladılar. Bu değişim ve dönüşüm için bazı kurumlara dönüştürücü misyonlar yüklediler. Bu kurumlar uzunca süre toplumun özelliklerini ve taleplerini kale almaksızın toplumun, kültürünü, dilini, dinini, dönüştürmeye, değiştirmeye çalıştı. Devrimin öncüsü, transformatörü bazı kurumlar ve kuruluşlar oldu, halk bu süreçte “malzeme” olarak görüldü.

Bu kurumlar yakın zamana kadar hemen bütün alanlar üzerinde belirleyici ve etkiliydiler, her dedikleri oluyordu. Çok partili dönemde demokratik düzene uyum sağlamakta zorlanmışlar ve yaptıkları 1950–1960 arasında epeyce örselenmişse de, çok geçmeden demokratik sisteme uyumlu bir düzen kurmayı başarmış ve devlet aygıtının içine lehlerine “dengeleyiciler” ve “düzenleyiciler” yerleştirmişlerdi.

Toplumu Şekillendiren Ana Kurum TSK Olageldi

Toplumu dikkate almayan despotik, aristokratik zihniyet, toplumu “yola getirilecek”, “hizaya sokulacak”, “şekil verilecek” malze olarak görmüştü. Altyapıyı oluşturan, toplumu şekillendiren ana kurum genellikle TSK olagelmişti. Yargı ve diğer bazı kurumlar toplumu dönüştürme ve kontrol etme işinde TSK emrinde iş tutmakta, ona göre hiza almaktaydı.

AKP Hükümeti'ne hocası Erbakan’ın reflekslerini göstereceğini umarak 1 yıl ömür biçenler çok geçmeden bunların hocaları kadar kolay devrilemeyeceğini anlayıp, hükümeti bitirmek için daha sofistike devirme planları yapmaya başladılar.

Pek çok eylem planı, PH mahsulü çalışma hazırladılar. SARIKIZ. AYIŞIĞI, ELDİVEN eylem planı bunlardan bir kaçıydı.

Rektörleri harekete geçirdiler, güdümlü bazı gurupları sokaklara döktüler olmadı.

İrticayı hortlatacak senaryoları devreye sokmaya çalıştırlar millet yemedi.

Kürt-Türk çatışmasından medet umdular, şehitler üzerinden gerilim oluşturmayı, bayrak üzerinden kriz çıkarmayı denediler olmadı.

Hükümeti kendi içinden çatlatmayı, parçalamayı denediler beceremediler.

Daha önceki hükümetlerin koltuğu bırakıp kaçtığı muhtırada sökmedi bu hükümete.

Partiyi kapatmayı denediler geri tepti. Bu gün hükümet 7 yılını devirmek üzere ve bunlar hala bir şey yapabilmiş değiller. Üstelik Ergenekon davasıyla dengeleri altüst olmuş durumda.

Karanlık senaryolarının, provakatif çalışmalarının pek çoğu deşifre edildi. Artık altyapı, rejimin bekçisi cumhuriyetin koruyucusu kurumlar, yapılar toplumu maniple etmekte, şekillendirmekte yetersiz kalıyorlar. Dahası bu kurumların kendileri, misyonları, başlarındaki insanlar sorgulanır hale geldi.

Artık bazı kurumların her yaptığının, her dediğinin arkasında durmuyor, bilakis yine hangi “çapanoğlan” çıkacak diye işkilleniyor.

1908'de İttihat ve Terakki ile başlayan toplumu dönüştürme ve değiştirme projesi artık işlemiyor. Sosyolojinin kurallarına aykırı olarak mühendislikle, bazı kurumlarla, devlet eliyle toplumu şekillendirme-yönlendirme işi tutmadı. Bir kalıba soktuk diye düşündükleri millet kalıpları kırıp çeperleri çatlatıp yeniden kendi halini alıyor. Dahası millet, devleti kendisine göre yeniden yapılandırmanın, örgütlemenin çabası için girmiş görünüyor.  

Cumhuriyet projesi ne Kürtleri Türkleştirebildi, ne Türkleri tam manasıyla batılılaştırıp laikleştirebildi. Her şey yarım yamalak şu anda Türkiye’de. Ne tam batılı olabildik, ne tam laik olabildik ne tam Müslüman kalabildik. Yöneldiğimiz ve “tek kapı” olarak gördüğümüz AB de bunun farkında ki bize çifte standart uyguluyor.

Cumhuriyet projesi toplumu arzu edilen şekilde dönüştüremedi ama toplum devleti-bürokrasiyi kendisine göre yeniden şekillendirecek görünüyor.