Seçim bildirgesine ‘Pusula 2007’ adını veren CHP, ‘Şimdi Değişim Zamanı… Şimdi CHP Zamanı’ diyor. CHP’ye göre iktidarın yanlış politikalarından dolayı ülke siyasal, sosyal ve ekonomik sıkıntılar yaşamaktadır. Ülkedeki tüm bu olumsuz gelişmeleri durduracak, başta laiklik olmak üzere, Cumhuriyetin temel değerlerine dayalı çağdaş uygarlık düzeyine yükseltecek CHP iktidarıdır.

Pusula 21 temel başlıkta yeni bir Türkiye kurmanın çerçevesini oluşturma iddiasında. CHP iktidarında; teröre son verilecek, halk sokakta huzura kavuşacak, teslimiyetçilik sona erecek, dokunulmazlık kalkacak, işsizlik kabus olmaktan çıkacak, eğitimde çağdaş kapsamlı reform yapılacak, kimse aç yatmayacak, herkes nüfus cüzdanı ile sağlık hizmeti alabilecek.

AK Parti iktidarının ekonomide uyguladığı, “İthalata dayalı ihracat” modelinin ucuz ithalat, düşük kur, yüksek faiz, faiz dışı fazla, dış açık politikaları yaşanan sorunların kaynağı olarak görülmekte.

CHP işsizliğe karşı; ekonomide sağlanacak istikrarlı, hızlı üretime dayalı, endüstriyel sektörleri güçlendirici, turizm sektörünü geliştirici büyümeyle işsizliği, 5 yılda yarıya indirmeyi vaat ediyor. İşletmelere vergi ve prim yükünü azaltan istihdam desteği sağlamayı öngörüyor. 150 bin işsiz genci 3 yıl eğiterek, çalışırken, iş başında “meslek ve iş becerisi kazanması eğitimi” almasını hedefliyor. En az 10 gencin ortak olarak, “bilişim, bilgi ve diğer ileri teknoloji alanlarında” geliştirecekleri projeleri, asgari %20 özkaynak koşuluyla desteklemeyi planlıyor.

Ekonomide istikrarlı ve hızlı büyümeyi, iç piyasayı canlandırarak ek istihdam olanakları yaratan, yerli üretimi ve üretime dayalı ihracatı önemseyen ekonomik modelle gerçekleştireceği anlaşılıyor. İzlenecek yolla bir bakıma ‘ihracat esnekli ithal ikameci’ modelle, önemli bir istihdam artışı sağlanacağını umut ediyor. Devlet, özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgeleri başta olmak üzere bölgesel kalkınmaya öncelik vereceği belirtiliyor.

Türkiye’de işsizliğin temel nedenlerinden biri, 1990’lı yıllarla birlikte büyümenin yatırım yerine ithalata dayanması ve rant ekonomisi sonucuna dayanan krizler, diğeri ise enflasyondur. CHP seçim bildirgesi ile bu döngüyü kıracak bir çözüm ortaya koyamadığı gibi, hatırlanmak bile istenmeyen krizlere dönüşün sinyallerini vermekte. Krizlerin kaynağı devletin ekonomideki ağırlığıdır. 1980 öncesine dönüşü hatırlatan devlet yatırımları, enflasyonist politikalarla gerçekleştirilecek ise, kriz döngüsü yeniden başlayacağı anlamına gelmekte. CHP her şeyden önce ekonomik kaynak sorununu açıkça çözmeli ve vatandaşı ikna etmelidir.

İşsizliğe alınacak önlemler arasında; Doğu ve Güneydoğu Anadolu'da boşaltılan Köylere Dönüş Projesi'ne hız verilmesi, eğitim ile istihdam arasında ilişki kurulması, kayıtdışı istihdamın önlenmesi, işyerlerinin kapasitelerine oranlı olarak, meslek lisesi mezunu çalıştırması, ar-ge ile yeniliklere ve buluşlara nakit kaynak desteği vererek, özel eğitilmiş kesimlere yeni iş olanakları sağlanması, ev ekonomisi ve el sanatları girişimciliğine destek verilmesi gibi aktif işgücü politikaları bulunmakta.

İşsizlik Sigortası ödemelerine hak kazanmayı kolaylaştırılacak, ödeme taban ve tavanını yükseltecek, ödemelerin daha uzun süre verilmesi sağlanacak. İşsizlik sigortasında biriken kaynağı, işsizlikle mücadelenin sağlıklı bir aracı haline getirilecek.

Aktif işgücü politikaları ve işsizlik sigortası ile ilgili CHP politikası AK Partiden çokta farklı değil. Halbuki daha açılımlı ve somut öngörülerde bulunulabilirdi.

CHP, sendikal ve örgütlenme haklarına ilişkin 2821 sayılı "Sendikalar Yasası" ile 2822 sayılı "Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Yasası”nı değiştirerek, iş kolu sayısını azaltmayı; noter zorunluluğunu kaldırmayı; %10 barajını tarafların uzlaşması koşuluyla düşürmeyi hedeflemektedir. AK Parti’nin “Avrupa Gözden Geçirilmiş Sosyal Şartı”na koyduğu tüm çekinceleri kaldıracak CHP, kamu çalışanlarına “grevli toplu sözleşme hakkını” tanıyacak. Grevlerin, ancak yargı organlarınca ertelenebilmesini; toplu iş sözleşmeleri için yetki tespitinin tarafsızlıkla uygulanmasını sağlayacak.

İş uyuşmazlıklarını CHP, öncelikle işçi ve işveren temsilcilerinden oluşan bir mekanizmayla uzlaşmaya çalışılacak, uzlaşamadıkları takdirde yargı yolunu gidilecek. İş güvencesi ile kıdem tazminatı tarafların onayına bağlı olarak çözümlenecek.

Sendikal ve örgütlenme hakları konusunda kulağa hoş gelen çözüm önerileri sunulmakla birlikte, CHP karşısında sosyal taraflar, özellikle işverenleri gördüğü zaman aynı kararlılığı sürdürebilecek mi? Kuşkum var. İş uyuşmazlıklarının uzlaşma yoluyla çözümlenmesi konusu, mevcut iktidarında üzerinde durduğu bir konu. Hayata geçirilebilirse, hakkın ediniminde, önemli bir süre kazanımı sağlanmış olacaktır.

Sosyal güvenliği olmayan yurttaş, sigortası olmayan aile bırakmayacak CHP, başta ev hizmetlerinde çalışanlar ve şoförler olmak üzere, sosyal güvence kapsamı içine alınması öngörülmekte. Sosyal güvenlik tek çatısını, “İşsizlik Sigortası” ve “Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Fonu” da alarak genişletecek. 2008’e ertelenen reform Kanunundaki, 4/C, 4/B vb. değişik statülerde çalıştırılmasının yarattığı karmaşa ve haksızlığa son verilerek yeniden düzenlenecek. Emeklilikte, işçiler için getirilen 9000 günlük prim ödeme gün sayısını 7000 güne indirecek. Kırsal kesimde yer alan 14-18 yaş grubu gençler, tarım-hayvancılık ve ormancılık çıraklık kapsamına alınarak, sosyal güvenlik sistemine dahil olacak. Bağ-Kur’lulardan %10'dan, 2008 yılı itibariyle %30'a çıkarılacak “sosyal güvenlik destek primi uygulamasını”, tekrar %10'a indirmeyi taahhüt edilmekte.

İşçi emeklilerinin aylıkları arasındaki uçuruma son vererek, fazla prim yatıranın daha yüksek aylık alınması sağlanacak, emeklilerinin 2003 yılından bu yana AKP tarafından ödenmeyen emekli aylığı farklarının ödenmesi sağlanacak. “Emeklilere milli gelir artışından pay verilmemesi” uygulamasını kaldırarak, emekliye de milli gelir artışından pay verilecek.

“Sosyal güvenlik kapsamı dışında kalan ve hiçbir ferdi çalışmayan”, ülkemizin en yoksul ailelerine, her ay 300 YTL “Vatandaşlık Hakkı” ödemesi yapacağız. Ödeme doğrudan ailenin annesine yapılacak. Ödeme, ailenin herhangi bir ferdine kayıtlı iş olanağı sağlanıncaya kadar devam edecek. Projeyi, muhtarların, sosyal hizmetler kurumunun ve bağlı sosyal hizmetler uzmanlarının yakın gözetiminde uygulanacak.

Tek çatıyı bir adım ilerleterek sosyal yardım ve hizmetleri de çatıya eklemekle birlikte; sosyal güvenlik reformunu Anayasa Mahkemesi yoluyla engelleyen CHP, reformu nasıl devem edeceği konusunda en ufak bir ipucu vermemekte. Zaten aktuer sıkıntılar yaşayan sosyal sigortaların, sigortalılık kapsamını tarım çıraklarıyla genişleterek, kaynak sorununu nasıl halledeceği anlaşılamamaktadır.