Üç haftadır evlere şenlik, sosyal güvenlik dünyasında hepimizi gülümseten bir sigortalama olayıyla karşı karşıyayız. Gazete köşelerinden konunun uzmanları kalemlerindeki megafonun sesi çıktığı kadarıyla bas bas bağırıyorlar. Aman kundaktaki bebeklerinizi, okuldaki çocuklarınızı sigortalı yapın. Az kaldı, sosyal güvenlik reformu kanunlaştıktan sonra, bebek ve çocuklarınız emekli olamayacaklar. Öyle ya bir anne ve baba olarak bize düşen hemen usulünce hemen sigortalı yapmak. Hatta doğan çocuklara yarımlık yerine sigorta hediyesi daha makbul sayılır olmuş.

İşin ucu Çalışma Bakanı Faruk Çelik’in Meclis Kürsüsünden açıklama yapmasına kadar vardı. Hatta biraz daha ileri gidilerek Sosyal Güvenlik Kurumu, bebek ve çocuk sigortalı bildirimlerinin incelenmesi talimatı vermiş.

Şimdi denetimler, sigorta iptalleri, idari para cezaları vs.

Kanunun yürürlük tarihinden sonra sigortalı olacakların emekliliklerinde etkileneceği üç parametre var. Bir emeklilik yaşı, iki prim gün sayısı, üç aylık bağlama oranı. Emeklilik yaşı ile prim gün sayısının da kademeli geçiş öngörüldüğü için belirgin bir mağduriyet görülmüyor. Ancak aylık bağlama oranında önemli bir kazanım sağlandığı bir gerçek. Bunun sebebi ise Emek Platformunun getirdiği ve Hükümetçe kabul edilen teklif.

İş Kanununda onbeş yaşını doldurmamış çocukların çalıştırılması yasak. Ancak, ondört yaşını doldurmuş ve ilköğretimi tamamlamış olan çocuklar, bedensel, zihinsel ve ahlaki gelişmelerine ve eğitime devam edenlerin okullarına devamına engel olmayacak hafif işlerde çalıştırılabilirler. Çalışabilecekleri işler “Çocuk Ve Genç İşçilerin Çalıştırılma Usul Ve Esasları Hakkında Yönetmelik” te teker teker sayılmış.

Genç işçi 15 yaşını tamamlamış, ancak 18 yaşını tamamlamamış kişi; çocuk işçi ise 14 yaşını bitirmiş, 15 yaşını doldurmamış ve ilköğretimini tamamlamış kişidir. Bebek işçi tanımlamasına rastlamadım.

Gerçek ve fiili çalışmalarda bebek ve çocukların sigortalılığını engelleyen bir durum yok. Ancak muvazaalı bir şekilde sırf bu düzenlemelerden faydalanmak amacıyla, herhangi bir çalışması olmamakla birlikte, sırf sigortalı olmak için Kuruma bildirim yapılmışsa Kurumla aralarında sorunlar yaşanabilecek.

Diğer taraftan İş Kanununda 14 yaşından itibaren çalışanlar için belirli yasaklar öngörülmektedir. Bunların çalışırken sağlık raporu alma zorunluluğu bulunmaktadır. Bu yükümlülükleri yerine getirmeyenlere idari para cezası uygulanmaktadır. Bahsedilen yükümlülükten kurtulmak amacıyla da yol göstermeler yapılmakta. Örneğin 507 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Kanununun 2 nci maddesinin tarifine uygun üç kişinin çalıştığı işyerleri, bebekler katalog çekimi, film oyunculuğu gibi çalışmalarda bulunurken sigortalı olabilirler deniyor.

Amaç bebeklerin ve çocukların 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunun yaşlılık aylağına hak kazanılmasına ilişkin yapılan değişiklikten etkilenmemesi. Ancak bir etkilenme söz konusuysa diğer çocuk ve bebekler ne olacak. Yani gemisini kurtaran kaptanı mı? Ortada bir hata varsa düzeltmeden yana niye tercih kullanılmıyor da, hatadan faydalanma yolu tercih ediliyor…

Geçen hafta “Sosyal Güvenlik Haftası”ydı. Hepimize hayırlı olsun… Nice Yıllara…