ÜNİVERSİTELERİN HUKUK DIŞI UYGULAMALARI : ANKARADA İRTİBAT BÜROLARI

Bilim yuvaları olması gereken üniversitelerdeki hukuk dışı uygulamalar bir türlü sona ermiyor. Eski YÖK başkanı Kemal Gürüz ve Erdoğan Teziç döneminden kalan keyfi uygulamaların halen devam ettiği görülmektedir. Çok geniş yetkilerle donatılmış olan rektörlerin Ankara'da irtibat bürosu adı altında taşınmaz kiraladıkları, bu yerlere, kadrosu kendi üniversitesinde bulunan şube müdürlerini görevlendirdikleri,  üniversitelerin temizlik görevlilerinin maaşlarını üniversite bütçesinden almalarına rağmen buralarda istihdam edildikleri, bu irtibat bürolarında şoför istihdam edildiği ve Ankara'ya gelen rektör ve yakınlarının şahsi ihtiyaçlarını gördükleri, yine bu yerlerin misafirhane gibi kullanıldığı ve giderlerinin üniversite bütçesinden karşılandığı Sayıştay'ın yapmış olduğu denetimlerde ortaya konulmuştur. Bu çalışmamızda üniversitelerin Ankara'da irtibat bürosu açıp açamayacağı, yapılan giderlerin denetim açısından ne gibi hukuki sorunlara yol açacağını irdelemeye çalışacağız.

I. Üniversiteler Ankara'da İrtibat Büroları Açabilir mi?

2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun Ek 16. Maddesinde;

“Açık öğretim uygulayan üniversiteler yurt içinde hizmet birimleri açabilirler. Aynı üniversiteler, yurt dışında yaşayan T.C.vatandaşlarına öğretim, eğitim ve kültürle ilgili idari ve sosyal hizmetleri vermek amacıyla Yükseköğretim Kurulunun kararıyla o ülkede merkez tesis edebilirler.
………………………………………………………..” denilmektedir.

Yasa metninden de anlaşılacağı üzere üniversitelerin Ankara'da taşınmaz kiralayıp irtibat bürosu açabilmesi ancak ve ancak açık öğretim uygulamasının olup olmadığı şartına bağlanmıştır.

Bu tür uygulamaları olan üniversitelerin teşkilat kanunları incelendiğinde görülmektedir ki açık öğretim uygulamaları bulunmamaktadır. Yasanın açık hükmü karşısında, açık öğretim uygulaması bulunmayan üniversitelerin irtibat bürosu açmaları, yasal dayanağı olmayan hukuk dışı bir uygulamadır. Tamamen rektörlerin şahsi tasarrufları ile yapılan bir uygulamadır.

Bu konuyla ilgili olarak, Samsun 19 Mayıs Üniversitesi hakkında meclis araştırma komisyonu kurulmuş ve bu üniversitedeki keyfi uygulamalar meclise taşınmıştır. Yine Sayıştay denetçilerinin, meclisin görevlendirmesi üzerine üniversite vakıfları üzerinde yapmış  oldukları incelemelerde bir çok üniversitenin vakfı aracılığıyla bu tür irtibat büroları ve konaklama merkezleri açtığı tespit edilmiştir.

II. Buralara yapılan masraflar üniversite bütçesinden karşılanabilir mi?

Üniversitelerin kiralamak suretiyle açmış oldukları bu irtibat bürolarının elektrik, su, telefon, aidat, kira, vb gibi masraflarını üniversite bütçelerinden karşıladıkları bilinmektedir. Hatta bu yerlerin temizlik hizmetleri, üniversitelerin temizlik hizmetini karşılayan firma elemanları tarafından yerine getirilmektedir.

Üniversiteler bu masrafları bütçeden yapabilirler mi?

Sayıştay 8. dairesinin 18.03. 2008 tarihinde Samsun 19 Mayıs Üniversitesi hakkında vermiş olduğu kararında

“Açıköğretim uygulaması yapan üniversiteler dışında kalan diğer üniversitelerin kendilerine bağlı fakülte, enstitü, yüksekokul, konservatuar, ve uygulama ve araştırma merkezlerinin bulunduğu yerler dışında misafirhane, irtibat bürosu ya da her ne ad altında olursa olsun bir hizmet birimi açmaları mümkün değildir.

Bu nedenle , Ankara'da irtibat bürosu ve konaklama merkezi adı altında apartyman dairesi kiralanması ve buraya tahsis edilen araç ile dairenin her türlü giderinin saymanlıkça karşılanması sonucu, yersiz ödenen tutarın sorumlulara ödettirilmesi” denilerek bu tür giderlerin üniversitece karşılanamayacağını, aksi durumda ilgili kişilerin sorumlu olacağına karar verilmiştir.

III. Kiralanan bu yerlerin aynı zamanda misafirhane gibi kullanılması ve beraberinde getirdiği sorunlar

İrtibat bürosu adı altında kiralanan bu yerlerin aynı zamanda bir misafirhane gibi işletildiği herkes tarafından bilinmektedir. Buralarda konaklayan kimi personelden konaklama ücreti alınırken kimilerinden de herhangi bir ücret alınmamaktadır. Diğer yandan alınan bu paraların nerelere ne şekilde harcandığı tam olarak izah edilememekte ve üniversite bütçesi ile ilişkilendirilememektedir.  Üniversitelerin Ankara'daki bir takım resmi iş ve işlemlerini takip etmek ve sonuçlandırmak amacıyla görevlendirilen geçici görevli personele, 6245 sayılı Harcırah Kanunu gereğince geçici görev harcırahı ödenmektedir. Bu ödemeler, yine aynı kanuna göre, geçici görev süresince ilgililere yol masrafı, yemek  ve konaklama giderleri karşılığı olarak verilmektedir. Konaklama giderleri, Üniversitenin ödediği harcırahla karşılanan personele ayrıca konaklama yeri temin edilmesi yasal değildir.Geçici görevli personel barınma ihtiyaçlarını kendileri karşılamak durumundadırlar.

Üniversitelerin irtibat bürosu adı altında kiraladıkları bu taşınmazların, daha çok konaklama merkezi/misafirhane olarak hizmet verdiği anlaşılmaktadır.

“Kamu kurum ve kuruluşlarınca işletilen eğitim ve dinlenme tesisi, misafirhane, kreş, spor tesisi ve benzeri sosyal tesislerin giderlerine bütçeden katkıda bulunulmaz” amir hükümleri her yılın Genel Bütçe Kanunu'nda yinelenerek mutlaka yer almaktadır. Bu nedenle, buranın misafirhane/konaklama merkezi olarak kabul edilmesi durumunda da, giderlerinin üniversite bütçesinden karşılanması imkanı bulunmamaktadır.

Sonuç itibariyle, yukarıda  belirtilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar çerçevesinde üniversitelerin Ankara'da 'İrtibat ve Konaklama Merkezi olarak taşınmaz kiralamaları, buraların her türlü giderlerinin üniversite bütçesinden karşılanması yasal açıdan mümkün görülmemektedir. Bir an önce üniversite yetkililerinin bu yerleri kapatıp yasaya aykırı duruma son vermeleri gerekmektedir.

Hakkı Çilingiroğlu