TRAFİK KAZALARINDA ARAÇ DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ

Ergün ŞAFAK

Trafikte araç kullanmak, sürekli olarak kaza riskini bünyesinde barındırır.  Gelişen otomobil teknolojileri bu riski azaltsa da aracın seyir halindeyken maruz kaldığı risk faktörleri önceden tespit edilemeyecek kadar çoktur.  Bu nedenle,  her zaman alınan önlemler kazanın önüne geçemeyebilir. Bu durumda kaza sonrası sürücünün maddi ve manevi olarak korunması hususu önem arz eder.

Araç sürücülerinin ve konuyla ilgilenenlerin bildiği kasko sigortası ve zorunlu trafik sigortası müesseseleri hasarın giderilmesinde kazanın taraflarını maddi külfetten genel itibariyle korur. Ancak yine sürücüler tarafından pek de bilinmeyen bir konu  vardır. Bu da, kazaya karışan kişilerin kusuru oranında kusursuz sürücünün aracındaki kazadan kaynaklanan değer düşüklüğünü karşılama zorunluluğudur. Yani bir kaza olayında hatalı sürücünün hatasız olan sürücünün aracındaki kazadan dolayı ortaya çıkan değer kaybını tazmin zorunluluğu vardır.

Örnek olarak; siz bir araba aldınız, trafik kurallarına uyarak aracınızı kullanıyorsunuz, ancak başka bir sürücünün hatasından dolayı kaza yaptınız veya başkası gelip sizin aracınıza çarptı. Bu durumda kusurlu olan karşı tarafın  trafik sigortası ve kaskosu sizin zararınızı karşılayacaktır. Ancak aracınızdaki maddi hatanın karşılanması sizin zararınızı tamamen karşılamamaktadır. Çünkü aracınız artık çeşitli parçaları değişen kazalı araç durumundadır. Bu nedenle de aracınızı satmaya kalktığınızda emsallerinden daha ucuza satmak durumunda kalacağınız muhakkaktır.  Bu durumda siz karşı taraftan aracınızdaki kazadan dolayı oluşan değer düşüklüğü tutarını isteyebilirsiniz veya bu tutar için mahkemede dava açabilirsiniz.

Konuyla ilgili olarak, adli vakalarda en üst yargı mercii olan Yargıtay’ın emsal kararında aynen şöyle denmektedir;

“ T.C.  YARGITAY
4. HUKUK DAİRESİ
E. 2003/16114
K. 2004/5734
T. 29.4.2004

• TRAFİK KAZASI NEDENİYLE MADDİ VE MANEVİ TAZMİNAT TALEBİ( Yaralanma Nedeniyle Manevi Tazminata ve Meydana Gelen Hasar ve Değer Kaybı Nedeniyle Maddi Tazminata Hükmedilmesi Gereği )
…

Davacının olaydan sonraki malvarlığının değeri, zarar verici olayın meydana gelmemesi halindeki değerden daha az ise, zarar var demektir. Gerçekten bir şeyin tahrip edilmesi veya zarar görmesi halinde nesnel zararı tayin etmek için kural olarak objektif değeri esas almak gerekir. Bu ise mübadele ( rayiç ) değerdir. Davaya konu olayda davacıya ait araç davalıların yaptığı onarım dışında harcama gerektirecek derecede hasara uğramıştır. Bu durumda sözü edilen aracın onarıldıktan sonra mübadele ( rayiç ) değerinin olaydan önceki mübadele değerinden az olacağının kabulü gerekir. Çünkü tamamen onarılmış olsa bile bu araba tahribatın izlerini taşımaktadır. Onarılmış durumdaki değeri, ne kadar iyi onarılmış olursa olsun, kural olarak aynı nitelikteki hiç hasara uğramayan araç değerinden düşüktür ve bu da cari değerinden kaybettirmektedir. Zararı tazminle yükümlü olan kimse, tazmin borcunu doğuran eylemin meydana gelmesinden önceki durumu iadeye mecburdur.”

Yargıtay değer düşüklüğü hususunda yukarıdaki karar doğrultusunda içtihat oluşturmuştur. Bu nedenle, kaza halinde öncelikle kusursuz olan taraf kusuru sabit olan karşı taraftan aracındaki değer düşüklüğü tutarını talep etmeli, anlaşma sağlanamazsa da yargı yoluna başvurmalıdır. Olay yargıya intikal etmeden taraflar anlaşırsa, mahkeme masrafının ve avukat vekâlet ücretinin ödenmesinin de önüne geçileceği unutulmamalıdır.

Ergün ŞAFAK